2026 yılında MDR çerçevesinde yaşanan gelişmeler, yalnızca sadeleştirme açısından değil; pazar erişimi, ürün yaşam döngüsü ve şirket yapılanmaları açısından da önemli sorular gündeme getiriyor.
EUDAMED’in ilk dört modülünün zorunlu hale gelmesiyle daha fazla görünürlük ve izlenebilirlik artık işleyişin bir parçası haline geliyor. Bazı Onaylanmış Kuruluş süreçleri için tanımlanan azami süreler öngörülebilirliği artırmayı amaçlarken, bazı “yerleşik ve iyi bilinen teknolojiler” için teknik dokümantasyon ve klinik araştırma yükümlülüklerinde daha orantılı bir yaklaşıma geçiliyor.
Soru şu ;
Yerleşik bir teknoloji, yeni bir ortaklık, satın alma, joint venture veya teknoloji transferi yoluyla pazara çıktığında ne olur?
MDR açısından teknolojinin geçmişi tek başına belirleyici değil.
Bir birleşme veya ortaklık, yerleşik bir ürünü otomatik olarak “yeni bir cihaz” haline getirmiyor. Aynı şekilde, önceki yapının sahip olduğu regülasyon avantajlarının yeni kurumsal yapıya hiçbir değişiklik olmadan geçtiğini varsaymak da doğru değil.
Şu sorular stratejik hale geliyor:
Yasal üretici değişti mi?
Kullanım amacı aynı mı?
Teknik dokümantasyon ve klinik kanıtın sahipliği ve sürekliliği kimde?
Yeni yapı ürünü kendi adı veya markası altında mı pazara sunacak?
Ve belki de en önemlisi:
Bu sorular ortaklık imzalanmadan önce mi ele alınıyor, yoksa ürün pazara çıkmaya hazır olduğunda mı gündeme geliyor?
Bu konu Türkiye açısından ayrıca önemli.
Türkiye’nin tıbbi cihaz mevzuatı MDR ve IVDR ile uyumlu ve AB–Türkiye Gümrük Birliği çerçevesindeki konumu, tıbbi cihaz üreticileri açısından önemli bir yapı oluşturuyor.
Bu durum Türkiye’nin teknoloji transferi, ortak üretim ve bölgesel MedTech ortaklıkları açısından da potansiyelini güçlendirebilir.
Ancak asıl kırılma noktası burada:
Regülasyon, ortaklık imzalandıktan sonra operasyonel olarak çözülecek bir konu mu; yoksa anlaşma tamamlanmadan önce ortaklığın değerini, hızını ve sürdürülebilirliğini etkileyebilecek stratejik bir değişken mi?
MedTech’te artık yalnızca şirketlerin, ürünlerin ve teknolojilerin birbiriyle uyumlu olması yeterli olmayabilir.
Regülasyon mimarisinin de uyumlu olması gerekebilir.
Bu da bizi basit ama önemli bir soruya getiriyor:
Regulatory due diligence, finansal ve ticari due diligence ile aynı masaya ne kadar erken oturmalı?
Benim değerlendirmem, özellikle teknoloji transferi, ortak üretim ve yeni kurumsal yapılanmalarda bu sorunun imzadan sonra değil, imzadan önce sorulmasının giderek daha önemli hale geldiği yönünde.
“Well-established technology” genel bir MDR muafiyeti değil.
Kavram, belirli bir cihaz teknolojisinin uzun süredir klinik kullanımda olduğunu ve güvenlik/performansına ilişkin yeterli bilgi bulunduğunu ifade ediyor. 2026’daki özel önem ise belirli Class IIb implantable cihazlarda ortaya çıkıyor.
Buradaki kritik nokta şu: Bir teknolojinin 10 yıldan uzun süredir kullanılıyor olması tek başına yeterli değil. Kullanım amacı, klinik bağlam, tasarım, malzemeler, çalışma prensibi, implantasyon süresi ve hasta grubu birlikte değerlendirilmeli. Yeni malzeme, kaplama, yazılım işlevi veya üretim yöntemi yeni risk yaratıyorsa “yerleşik teknoloji” geçmişi otomatik olarak yeni ürüne taşınmıyor.
Yani doğru soru yalnızca “Bu teknoloji 10 yıldır var mı?” değil; “Bu cihaz, o klinik geçmişle gerçekten karşılaştırılabilir mi?” olmalı.
Klinik geçmişin varlığı, üreticinin kendi cihazına ilişkin kanıt yükünü ortadan kaldırmıyor.
Mevcut literatür, benzer/eşdeğer cihaz verileri ve geçmiş klinik deneyim kullanılabilir; ancak bunların güncel cihazla bağlantısı ve güvenlik/performans iddialarını ne ölçüde desteklediği gösterilmeli.
Bu nedenle üreticinin şu sorulara net yanıt verebilmesi gerekiyor: Intended purpose aynı mı? Tasarım ve temel teknik özellikler karşılaştırılabilir mi? Yeni malzeme veya üretim prosesi yeni risk oluşturuyor mu? İmplantasyon süresi ve anatomik kullanım aynı mı? Mevcut klinik kanıt gerçekten bu cihazın güncel versiyonunu destekliyor mu?
Ayrıca “well-established technology” yaklaşımı, clinical evaluation, risk management, technical documentation, PMS ve PMCF yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor.
Özetle “well-established technology”, uzun süredir klinik kullanımda olan ve güvenlik, performans, risk profili ile klinik faydasına ilişkin yeterli bilgi birikmiş bir teknoloji alanını ifade ediyor.
2026’daki yaklaşımın önemi, belirli Class IIb implantable cihazlarda bu geçmiş klinik ve bilimsel bilgi birikiminin daha orantılı bir regulatory değerlendirme içinde kullanılabilmesine alan açması.
Bu, üreticinin kendi cihazına ilişkin klinik değerlendirme, risk yönetimi, teknik dokümantasyon, PMS ve gerektiğinde PMCF sorumluluklarını ortadan kaldırmıyor.
Dolayısıyla “well-established” olmanın özü şu:
Teknoloji yeni olmayabilir; ancak mevcut bilgi birikiminin, güncel cihazın güvenlik ve performansını destekleyecek şekilde kullanılabilir olması gerekir.
Yani kavramın merkezinde “eski teknoloji” değil, yeterince tanınmış ve klinik olarak anlaşılmış teknoloji bulunuyor.
